Họa sĩ
TRẦM KIM HÒA
Trầm Kim Hòa sinh ra tại Sài Gòn, trưởng thành và sinh sống tại Úc, đã có nhiều triển lãm thiền thư họa tại Úc, Trung Quốc, Hong Kong, Đài Loan, Malaysia, Philippines, Canada… Đây là triển lãm cá nhân lần thứ ba của anh tại Việt Nam, sau lần thứ nhất diễn ra tại Hội Mỹ thuật TP.HCM năm 2010, có tên Thiền - Thư - Họa. Ngay sau đó, từ ngày 3 đến ngày 6/7/2010, triển lãm Thiền - Thư - Họa (xem như cá nhân lần hai tại Việt Nam) tiếp tục diễn ra tại chùa Linh Sơn, Đà Lạt.
Với triển lãm Thiền trong cuộc sống lần này, nhà nghiên cứu mỹ thuật Quách Cường chia sẻ: “Trầm Kim Hòa chọn một con đường của im lặng. Ông vẽ bằng mực đen trên nền giấy trắng, trong sự tỉnh thức của từng hơi thở. Giữa khi mọi người tìm kiếm “HÌNH ẢNH”, ông chỉ tìm “KHOẢNG TRỐNG”. Và chính trong khoảng trống đó, hội họa của ông, hoặc đúng hơn, thiền họa, bắt đầu cất lên một tiếng nói không lời: tiếng nói của cái “KHÔNG”.
TS Mae Anna Pang (Giám tuyển về nghệ thuật Á châu tại Nhà trưng bày nghệ thuật Victoria, Úc) từng nhận định: “Một cuộc du hành vào sự khai giác tâm linh và khám phá nghệ thuật. Tranh và thư pháp của tác giả Trầm Kim Hòa cho thấy sự minh triết, giản dị và hóm hỉnh của thiền tông”. Sau hơn 20 năm của nhận định này, “sự minh triết, giản dị và hóm hỉnh” vẫn là tinh thần và phong cách chủ đạo mà Trầm Kim Hòa theo đuổi trong thiền họa - thư pháp. Thế nhưng, sau khi đi qua những biến động bên ngoài như Covid-19 và những biến chuyển bên trong của vòng tròn “lục thập hoa giáp”, tác phẩm của Trầm Kim Hòa ngày càng tự tại, thoải mái và bay bổng hơn.
TIỂU SỬ NGHỆ THUẬT TRẦM KIM HÒA
Sinh tại Sài Gòn, hiện sinh sống tại Úc. Bắt đầu con đường nghệ thuật vào giữa thập niên 1980, chủ về tranh màu nước phong cách Trung Hoa. Trong thời gian qua từng triển lãm nhiều nơi tại Úc và nước ngoài.
• 1991. Sang Mã Lai triển lãm cá nhân tại Art House Gallery.
• 1999. Trong nhóm họa sĩ tại Melbourne được mời sang Nam Kinh, Trung Quốc triển lãm, giao lưu văn hóa, nghệ thuật hội họa.
• 2000. Trong nhóm họa sĩ tại Melbourne được mời sang Quảng Châu, Trung Quốc triển lãm, giao lưu nghệ thuật hội họa.
• Trong suốt thời gian 1990 - 2000, nghiên cứu thiền tông Phật giáo, sau đó học thêm về thư pháp, phối hợp tư tưởng thiền vào hội họa và thư pháp, hình thành một phong cách thiền họa riêng.
• Cũng như những tranh thiền khác, thiền thư họa thường không dùng màu sắc, chỉ dùng mực đen, với bố cục đơn giản, nhiều khoảng trống, tác phẩm chủ về diễn đạt nội tâm, kinh nghiệm đời sống qua cái nhìn của thiền tông.
• Về thư pháp, phong cách viết cũng được viết tự nhiên với tâm tự tại và thanh tịnh.
• 2001. Triển lãm cá nhân tranh thiền đầu tiên tại Bảo tàng Lịch sử Văn hóa nghệ thuật Úc Đại Lợi - Trung Quốc tại Melbourne, Úc.
• 2002. Được mời triển lãm cá nhân tại Phật Quang Sơn - Nam Thiên Tự, Sydney, Úc.
• 2003. Triển lãm nhóm tại Viện Nghệ thuật quốc gia tiểu bang Victoria, Melbourne, Úc.
• 2004. Triển lãm nhóm tại Viện Nghệ thuật quốc gia tiểu bang Victoria, Melbourne, Úc.
• 2005. Được mời sang triển lãm cá nhân tranh thiền tại Phật Quang Sơn, Cao Hùng, Đài
Loan.
• 2008. Viện Nghệ thuật quốc gia tiểu bang Victoria, Melbourne, Úc, triển lãm bộ sưu tập thiền họa Trầm Kim Hòa với tựa là Moon In Reflection. Và xuất bản DVD phỏng vấn về phong cách nghệ thuật thiền họa Trầm Kim Hòa.
• 2009. Dự triển lãm Nghệ thuật đương đại Úc, Hội đồng Nghị viện các khu vực thế giới, Melbourne, Úc.
• 2010. Triển lãm cá nhân tại Hội Mỹ thuật TP.HCM, Việt Nam.
• 2010. Triển lãm cá nhân tại chùa Linh Sơn, Đà Lạt, Việt Nam.
• 2010. Triển lãm cá nhân tại MIFA Gallery, Melbourne, Úc.
• 2012. Triển lãm cá nhân tại Phật Quang Sơn Tự (Auckland, Chrischurch), New Zealand.
• 2013. Triển lãm cá nhân tại Phật Quang Sơn - Nam Thiên Tự, Wollongong, Úc.
• 2014. Triển lãm tại Phòng trưng bày MIFA, Tòa nhà Mering, Melbourne, Úc.
• 2017. Triển lãm cá nhân tại Paris, Pháp.
• 2025. Triển lãm cá nhân tại Chillala - House of Art, TP.HCM, Việt Nam.
…
Tác phẩm thiền thư họa được nhiều cá nhân và tổ chức sưu tập, ví dụ Viện Nghệ thuật quốc gia thuộc các tiểu bang và liên bang Úc... Nhìn chung, phong cách thiền thư họa của Trầm Kim Hòa được nhiều giới trong lãnh vực nghệ thuật yêu thích, đánh giá cao.
ZEN ON LIFE
THIỀN TRONG CUỘC SỐNG
Trầm Kim Hòa sinh ra tại Sài Gòn, trưởng thành và sinh sống tại Úc, đã có nhiều triển lãm thiền thư họa tại Úc, Trung Quốc, Hong Kong, Đài Loan, Malaysia, Philippines, Canada… Đây là triển lãm cá nhân lần thứ ba của anh tại Việt Nam, sau lần thứ nhất diễn ra tại Hội Mỹ thuật TP.HCM năm 2010, có tên Thiền - Thư - Họa. Ngay sau đó, từ ngày 3 đến ngày 6/7/2010, triển lãm Thiền - Thư - Họa (xem như cá nhân lần hai tại Việt Nam) tiếp tục diễn ra tại chùa Linh Sơn, Đà Lạt.
TS Mae Anna Pang (Giám tuyển về nghệ thuật Á châu tại Nhà trưng bày nghệ thuật Victoria, Úc) từng nhận định: “Một cuộc du hành vào sự khai giác tâm linh và khám phá nghệ thuật. Tranh và thư pháp của tác giả Trầm Kim Hòa cho thấy sự minh triết, giản dị và hóm hỉnh của thiền tông”. Sau hơn 20 năm của nhận định này, “sự minh triết, giản dị và hóm hỉnh” vẫn là tinh thần và phong cách chủ đạo mà Trầm Kim Hòa theo đuổi trong thiền họa - thư pháp. Thế nhưng, sau khi đi qua những biến động bên ngoài như Covid-19 và những biến chuyển bên trong của vòng tròn “lục thập hoa giáp”, tác phẩm của Trầm Kim Hòa ngày càng tự tại, thoải mái và bay bổng hơn.
Nói về lý do chính khi sưu tập tranh của Trầm Kim Hòa cho bảo tàng, tiến sĩ Gerard Vaughan (Giám đốc Nhà trưng bày nghệ thuật Victoria, Úc) cho biết: “Chúng tôi đã bắt tay vào chương trình sưu tầm và triển lãm nghệ thuật đương đại Á châu. Chương trình này bao gồm từ nghệ thuật thử nghiệm cấp tiến của Trung Quốc, thường phản ánh theo phong cách hậu pop của Tây phương, đến hình thức hội họa phong cảnh có tính truyền thống hơn, hoặc đến tác phẩm của các nghệ sĩ người Úc sinh ra ở Á châu như Ah Xian, Gu Wei, John Young và Trầm Kim Hòa. Nghệ thuật của Trầm Kim Hòa thổi luồng sinh khí mới vào các hình thức thị giác truyền thống của Trung Quốc, một nghệ sĩ đương đại lấy cảm hứng từ tâm linh thiền tông”.
Với triển lãm Thiền trong cuộc sống lần này, nhà nghiên cứu mỹ thuật Quách Cường chia sẻ: “Trầm Kim Hòa chọn một con đường của im lặng. Ông vẽ bằng mực đen trên nền giấy trắng, trong sự tỉnh thức của từng hơi thở. Giữa khi mọi người tìm kiếm “HÌNH ẢNH”, ông chỉ tìm “KHOẢNG TRỐNG”. Và chính trong khoảng trống đó, hội họa của ông, hoặc đúng hơn, thiền họa, bắt đầu cất lên một tiếng nói không lời: tiếng nói của cái “KHÔNG”.
Mỹ học thiền mà Trầm Kim Hòa theo đuổi lại hướng đến sự vượt thoát khỏi cảm xúc. Trong tranh ông, không có cảnh trí, không có bố cục dày đặc, không có tả thực, cũng chẳng có biểu tượng khoa trương. Chỉ có những nét mực - đôi khi là một vòng tròn khuyết, một dải cong như mái núi, một vệt nước loang nhẹ như hơi thở. Còn lại, tất cả là trắng. Nhưng chính trong cái khoảng trắng ấy, mắt người xem không rơi vào hư vô, mà bắt đầu được mở ra một không gian vô biên mới, không gian tĩnh lặng của tâm.
Khoảng trống trong tranh Trầm Kim Hòa không phải là phần bị bỏ đi, mà là phần dành lại chiêm nghiệm cho người xem. Ông hiểu rằng, trong thiền, cái không là năng lượng chứ không phải sự vắng mặt. Mực đen và giấy trắng không đối lập, mà hòa sinh trong nhau: sắc tức thị không, không tức thị sắc. Mỗi nét bút của ông không nhằm “tả vật”, mà là “hiển ý”, là biểu hiện của một sát-na giác ngộ, nơi hình và tâm không còn ranh giới phân chia.
Trong vai trò giám tuyển, nhà nghiên cứu mỹ thuật Lý Đợi nhận định: “Trong khoảng 15 năm trở lại đây - bằng chính thời gian giữa các triển lãm cá nhân của Trầm Kim Hòa tại Việt Nam - TP.HCM đã nở rộ rất nhiều triển lãm, đã xuất hiện rất nhiều nhân tố mới và thành mới của/cho thị trường nghệ thuật. Có thể nói trong 12 lĩnh vực của công nghiệp văn hóa tại TP.HCM, sự phát triển mạnh mẽ của mỹ thuật chỉ xếp sau điện ảnh, nhưng lại phát triển đa dạng hơn về phong cách, thể loại, mô hình…, đây là cơ hội và thách thức của người làm nghề, nhưng là sự thú vị với thưởng thức. Thế nhưng, trong sự nở rộ đó, những triển lãm có lối đi riêng về ý niệm, phong cách và thị giác như Thiền trong cuộc sống của Trầm Kim Hòa thì còn hơi ít, vì vậy mà, đây có thể là một bổ khuyết cần thiết cho đời sống mỹ thuật hiện nay”.
KHÔNG GIAN TRIỂN LÃM
HÀNH TRÌNH CHƯA NGỦ
